Η εκπαίδευση ενηλίκων αποτελεί μια διεργασία με πολύπλευρα οφέλη για κάθε οργανισμό, αλλά και για την κοινωνία. Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, βοηθά τους ανθρώπους να μεταβολίζουν τις αλλαγές και να εξελίσσονται.

Αν και υπάρχουν Οργανισμοί που επενδύουν στη δια βίου μάθηση των ανθρώπων τους, η πραγματική συμμετοχή παραμένει χαμηλή. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, η εκπαίδευση αποτυγχάνει να προσφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα και να οδηγήσει σε πρόοδο.

Τι θα βρείτε σε αυτό το άρθρο:

• Στατιστικά για τη συμμετοχή ενηλίκων στην εκπαίδευση
• Βασικούς λόγους αποτυχίας των εκπαιδεύσεων ενηλίκων
• Τον ρόλο του/της Trainer στη δημιουργία ουσιαστικής μαθησιακής εμπειρίας

Τι δείχνουν τα δεδομένα

Πόσο πραγματικά συμμετέχουν οι ενήλικες σε εκπαιδευτικά προγράμματα;

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του 2024, η εικόνα είναι αποκαλυπτική:

• Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόλις το 13,5% των ενηλίκων συμμετέχει σε κάποια εκπαίδευση ή κατάρτιση εντός του έτους
• Λιγότεροι από 1 στους 6 ανέργους συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα, παρά την ανάγκη για επανεκπαίδευση
• Περίπου 76% των ενηλίκων που δεν συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα, δηλώνουν ότι δεν αντιλαμβάνονται άμεση ανάγκη για μάθηση
• Στην Ελλάδα, η συμμετοχή των ενηλίκων σε εκπαιδευτικά προγράμματα διαμορφώνεται περίπου στο 4,4%, δηλαδή σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Φαίνεται λοιπόν ότι η εκπαίδευση ενηλίκων δεν φτάνει σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο, ενώ παράλληλα παρατηρείται έλλειψη κινήτρου και επίγνωσης της αξίας της μάθησης.

Προκλήσεις εκπαίδευσης ενηλίκων

Χρόνος

Οι ενήλικες έχουν περιορισμένο διαθέσιμο χρόνο. Πάντα συνέβαινε αυτό, ωστόσο όσο περνούν τα χρόνια η καθημερινότητα επιταχύνεται όλο και περισσότερο. Αυτό επιφέρει κούραση και stress, και ο χρόνος μοιάζει να μην επαρκεί για τίποτα.

Έτσι, ακόμη και τα πιο άρτια σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα φαίνονται απειλητικά – μοιάζουν με «κλέψιμο χρόνου».  Όπως έχει πει και η Barbara Fredrickson, το μυαλό «ανοίγει» όταν αισθανόμαστε ασφάλεια και θετικά συναισθήματα. Τότε μπορούμε να ανθίσουμε. Όχι, όταν κυνηγάμε συνεχώς τον χρόνο.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Η διαμόρφωση προγραμμάτων που σέβονται τις νέες συνθήκες της καθημερινότητας είναι το κλειδί. Η CEDEFOP (European Centre for the Development of Vocational Training) επισημαίνει ότι η ευελιξία στον χρόνο και στον τρόπο παρακολούθησης αυξάνει σημαντικά τη συμμετοχή.

Δύο απλοί τρόποι για να προσδώσουμε ευελιξία:

• προγράμματα που συνδυάζουν ασύγχρονη μάθηση και δια ζώσης συναντήσεις
• σπονδυλωτά προγράμματα με μια σειρά από μικρότερης διάρκειας συναντήσεις

Κίνητρο

Όταν τα εκπαιδευτικά προγράμματα δεν έχουν συνάφεια με την επαγγελματική ζωή, αποτυγχάνουν να κινητοποιήσουν τα συμμετέχοντα άτομα. Όταν οι δεξιότητες ή οι γνώσεις δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, η εμπλοκή των συμμετεχόντων μειώνεται.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Ένας από τους πιο επιδραστικούς θεωρητικούς της Εκπαίδευσης Ενηλίκων, ο Malcolm Knowles, εντόπισε στις πρωτοποριακές έρευνές του ότι οι ενήλικες μαθαίνουν καλύτερα όταν η εκπαίδευση συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες και εμπειρίες τους.

Ενδεικτικοί τρόποι για να αξιοποιήσουμε την εμπειρική μάθηση:

• εμπλέκοντας τα συμμετέχοντα άτομα στη διαμόρφωση της ύλης
• διαμορφώνοντας παραμετροποιημένες ασκήσεις και μελέτες περίπτωσης

Μέσα

Παραδοσιακές εισηγήσεις χωρίς διαδραστικότητα, καθώς και εργαλεία μάθησης που δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ενηλίκων, μειώνουν το ενδιαφέρον και περιορίζουν τη συμμετοχικότητα.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Σύμφωνα με τον Jack Mezirow, η μάθηση ενηλίκων γίνεται πιο ουσιαστική όταν οι εκπαιδευτικές μέθοδοι ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή, την ανάλυση εμπειριών και την πρακτική εφαρμογή των γνώσεων, καθιστώντας τη νέα γνώση πραγματική δεξιότητα και όχι απλή πληροφορία.

Μικρές αλλαγές που οδηγούν σε σπουδαία αποτελέσματα:

• σχεδιασμός του προγράμματος με στόχους – όχι μόνο σε επίπεδο γνώσεων – αλλά και ικανοτήτων που χρειάζεται να αναπτυχθούν και συμπεριφορών που πρέπει να καλλιεργηθούν
• αξιοποίηση ποικίλων εκπαιδευτικών τεχνικών που ενεργοποιούν διαφορετικά στυλ μάθησης

Πώς πρέπει να λειτουργούμε ως Τrainers

Ο ρόλος του/της Trainer δεν είναι να μεταδώσει απλά γνώση, αλλά να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα επιτρέψουν στη γνώση να αποκτήσει νόημα, αξία και διάρκεια.

Αυτή η διαπίστωση συνδέεται με τον Κύκλο Μάθησης του David Kolb, δηλαδή έναν συνεχή κύκλο εμπειρίας, αναστοχασμού, κατανόησης και εφαρμογής.

Μερικές αλήθειες:

• Πρώτα απ’ όλα , ας μην ξεχνάμε πως οι ενήλικες μπορεί να έχουν ζήσει κακές εμπειρίες εκπαίδευσης – ακόμα και τραυματικές. Έτσι, όταν προσκαλούνται σε μια εκπαίδευση ενδέχεται να νιώθουν φόβο αποτυχίας και να έχουν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της μάθησης.
• Η μάθηση χρειάζεται να συνδέεται άμεσα με τους στόχους της ομάδας και αυτό απαιτεί πολύ καλή διερεύνηση εκ μέρους του/της Trainer πριν από τον σχεδιασμό του προγράμματος.
• Ως εκπαιδευτές, καλούμαστε να είμαστε πολύ προσεκτικοί στον σχεδιασμό και την υλοποίηση κάθε εκπαιδευτικής παρέμβασης. Πάντα ξεκινάμε από το ερώτημα «ποια είναι η αξία της εκπαίδευσης για τα συμμετέχοντα άτομα».
• Η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι παθητική διαδικασία – χρειάζεται διάδραση, ανταλλαγή εμπειριών και πρακτική εφαρμογή. Στο επίκεντρο κάθε εκπαιδευτικής εμπειρίας βρίσκονται τα ίδια τα συμμετέχοντα άτομα.
• Τέλος, η ορθή χρήση εκπαιδευτικών μέσων και η κατάλληλη γλώσσα που ταιριάζει με την εκπαιδευόμενη ομάδα είναι απαραίτητα στοιχεία για μια επιτυχημένη εκπαίδευση.

Κλείνοντας

Η δυσκολία των ενηλίκων να συμμετάσχουν σε εκπαιδευτικές δράσεις δεν είναι τυχαία.

Όμως, με την κατάλληλη στρατηγική και τη βαθιά γνώση των αναγκών των ενηλίκων, η εκπαίδευση μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πραγματικής ανάπτυξης και εξέλιξης.

Γιατί, τελικά, η εκπαίδευση δεν αξιολογείται με τις ώρες που αφιερώθηκαν, αλλά με τις αλλαγές που επέφερε.

Key Takeaways

Η εκπαίδευση ενηλίκων συχνά δεν φτάνει σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ίση πρόσβαση σε όλους.

Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων εξαρτάται από τη σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες και εμπειρίες των συμμετεχόντων.

Η επιλογή κατάλληλων μεθόδων μάθησης είναι κρίσιμη για να μετατραπεί η γνώση σε πραγματική δεξιότητα και να οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς ή στάσης.

Στην Game Tree, προσφέρουμε εμπειρίες μάθησης πέρα από το συνηθισμένο.

Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε customized προγράμματα εκπαίδευσης για στελέχη επιχειρήσεων, αξιοποιώντας τη βιωματική μάθηση και το εκπαιδευτικό παιχνίδι.

Περισσότερες πληροφορίες για τις υπηρεσίες μας μπορείτε να βρείτε εδώ.