Accountability: «Θύμα» ή Υπεύθυνος;
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι οργανισμοί μιλούν για την αξία της υπευθυνότητας – ή αλλιώς accountability. Η έννοια εμφανίζεται σε εταιρικές αξίες, σε μοντέλα ηγεσίας και σε συζητήσεις για την απόδοση των ομάδων.
Όμως τι σημαίνει πραγματικά στην πράξη;
Η υπευθυνότητα δεν είναι απλώς το να απολογούμαστε για τα λάθη μας ή να αναλαμβάνουμε την ευθύνη ενός αποτελέσματος. Είναι κάτι βαθύτερο: η επιλογή να στεκόμαστε με συνέπεια απέναντι στις δεσμεύσεις μας, να αναγνωρίζουμε τον ρόλο μας σε ό,τι συμβαίνει και να λειτουργούμε με επίγνωση του αντίκτυπου που έχουμε στους άλλους.
Χωρίς την ύπαρξή της, συχνά οι καλές προθέσεις μένουν στα λόγια!
Τι θα βρείτε σε αυτό το άρθρο:
- Τι ορίζουμε ως υπευθυνότητα (accountability)
- Παράγοντες που την επηρεάζουν
- Καλλιέργεια κουλτούρας υπευθυνότητας
Ένας ορισμός και μια σκάλα
Οι Roger Connors, Tom Smith και Craig Hickman στο The Oz Principle: Getting Results Through Individual & Organizational Accountability, αναφέρουν τον εξής ορισμό:
Accountability είναι η προσωπική επιλογή να κάνεις το κάτι παραπάνω από αυτό που απαιτεί η περίσταση και να αναλάβεις προσωπικά την ευθύνη για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.
Με την εισαγωγή του όρου «προσωπική επιλογή» γίνεται σαφές ότι η υπευθυνότητα είναι υποκειμενική υπόθεση. Εξαρτάται από το πώς θα επιλέξει να δράσει ο καθένας. Προκειμένου να έχουμε αντικειμενικούς δείκτες για το τι σημαίνει accountable συμπεριφορά και τι όχι, μας βοηθά ο Bruce Gordon. Το 2007 ανέπτυξε τη Σκάλα της Υπευθυνότητας (Accountability Ladder), η οποία διαχωρίζει τις υπεύθυνες από τις λιγότερο υπεύθυνες ή μη υπεύθυνες συμπεριφορές.
sketchplanations.accountability-ladder
Στα 4 πιο χαμηλά σκαλιά συναντάμε μη υπεύθυνες συμπεριφορές. Είναι οι συμπεριφορές «θύματος» (victim behaviors):
- Αρνούμαι: πχ «Αποκλείεται να συμβαίνει αυτό – αφού τα έχουμε ελέγξει όλα!»
- Κατηγορώ: π.χ. «Το άλλο τμήμα φταίει που καθυστερεί πάντα τις απαντήσεις.»
- Δικαιολογούμαι: π.χ. «Θα το έκανα αλλά… έχω πολλά πάνω μου / δεν μου εξηγήθηκε τι έπρεπε να κάνω / δεν μου το έχουν δείξει, κλπ.»
- Περιμένω και ελπίζω: π.χ. «Κάποιος θα το δει και θα ασχοληθεί.»
Περνώντας, όμως, στα 4 πάνω σκαλιά, αναγνωρίσουμε accountable συμπεριφορές.
Από κάτω προς τα πάνω συναντάμε τις εξής:
- Αναγνωρίζω (See it): Βλέπω καθαρά την κατάσταση και αναγνωρίζω τα ζητήματα όπως είναι.
- Νιώθω την ευθύνη (Own it): Αναλαμβάνω προσωπικά την ευθύνη για την επίλυση του θέματος.
- Βρίσκω λύσεις (Solve It): Σκέφτομαι πρακτικούς τρόπους για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.
- Δρω (Do it): Παίρνω ενεργά μέτρα και υλοποιώ τις λύσεις.
Η σκάλα διαχωρίζει με ένα απλό τρόπο τις υπεύθυνες και μη συμπεριφορές. Μας δίνει στοιχεία με τη βοήθεια των οποίων μπορούμε να παρατηρήσουμε αν ένα άτομο – ή ακόμα και εμείς οι ίδιοι – είναι accountable (σε συγκεκριμένη περίσταση ή συνολικά). Τι μπορεί όμως να «κλονίζει» την υπευθυνότητά μας; Πάμε να δούμε…
Λόγοι που «κατεβαίνουμε σκαλιά»
- Σε μια ομάδα, πολλά σχετίζονται με την επικοινωνία. Η ελλιπής επικοινωνία, η απουσία feedback ή οι μη σαφείς οδηγίες για ένα task δυσκολεύουν την καλλιέργεια υπευθυνότητας.
- Η πίεση για άμεσο αποτέλεσμα και η εστίαση στα KPIs έχουν συχνά ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση από τη συλλογική υπευθυνότητα.
- Η διάσπαση της ομάδας λόγω remote εργασίας μπορεί να δυσχεράνει τη δέσμευση και την επικοινωνία, επηρεάζοντας την υπευθυνότητα.
- Τέλος, σε εργασιακά περιβάλλοντα όπου οι ρόλοι δεν είναι ξεκάθαροι, δημιουργείται σύγχυση, μειώνεται η δέσμευση και επηρεάζεται η υπευθυνότητα.
Όλα τα παραπάνω εμπόδια όμως μπορούν να ξεπεραστούν…
Καλλιεργώντας την υπευθυνότητα
Η υπευθυνότητα δεν είναι θέμα διαδικασιών, αλλά κουλτούρας και συμπεριφοράς. Συνεπώς σε ένα περιβάλλον όπου καλλιεργείται η κουλτούρα accountability, τα άτομα θα παραμένουν πιο ψηλά στην σκάλα της υπευθυνότητας.
Τα άτομα που είναι σε ηγετικές θέσεις έχουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την καλλιέργεια αυτής την κουλτούρας.
Ως leaders μπορείτε να:
- Δώσετε το παράδειγμα και να καθοδηγήσετε στο τι σημαίνει υπεύθυνη συμπεριφορά.
- Ορίσετε σαφείς ρόλους και προσδοκίες σε κάθε μέλος της ομάδας.
- Δώσετε ξεκάθαρες οδηγίες κατά την ανάθεση ενός task και να προσδιορίσετε τι ακριβώς περιμένετε ως παραδοτέο (definition of done).
- Δημιουργήσετε μια διαδικασία συστηματικού feedback, ώστε να υπάρχει συνεχής επικοινωνία και βελτίωση.
- Αναγνωρίσετε και να επιβραβεύσετε υπεύθυνες συμπεριφορές.
Η καλλιέργεια της υπευθυνότητας χρειάζεται καθοδήγηση, σαφήνεια και συνεχή ανατροφοδότηση. Όταν υποστηρίζεται από την ηγεσία, τα άτομα παραμένουν πιο ψηλά στη σκάλα υπευθυνότητας και η ομάδα λειτουργεί αποτελεσματικότερα.
Κλείνοντας
Αν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας να έχει περάσει από διάφορα σκαλιά (ακόμη και σε victim behavior) δεν πειράζει! Η υπευθυνότητα δεν είναι απλή υπόθεση. Απαιτεί συνεχή προσπάθεια και κόπο! Συνεχώς «ανεβοκατεβαίνουμε» σκαλιά είτε στην προσωπική μας είτε στην επαγγελματική μας ζωή. Σκοπός είναι να το αναγνωρίζουμε και να επιδιώκουμε όλο και περισσότερο να είμαστε στο «πάνω σκαλί» γιατί η υπευθυνότητα δεν είναι απλά μια δεξιότητα – είναι στάση ζωής!
Key Takeaways
Accountability είναι η προσωπική επιλογή να κάνεις το κάτι παραπάνω από αυτό που απαιτεί η περίσταση και να αναλάβεις προσωπικά την ευθύνη για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.
Υπάρχουν 4 υπεύθυνες συμπεριφορές: Αναγνωρίζω (See it), Νιώθω την προσωπική ευθύνη (Own it), Βρίσκω λύσεις (Solve It) και Δρω (Do it).
Η καλλιέργεια της υπευθυνότητας χρειάζεται καθοδήγηση, σαφήνεια και συνεχή ανατροφοδότηση. Όταν υποστηρίζεται από την ηγεσία, τα άτομα παραμένουν πιο ψηλά στη σκάλα υπευθυνότητας και η ομάδα λειτουργεί αποτελεσματικότερα.
Στην Game Tree, προσφέρουμε εμπειρίες μάθησης πέρα από το συνηθισμένο.
Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε customized προγράμματα εκπαίδευσης για στελέχη επιχειρήσεων, αξιοποιώντας τη βιωματική μάθηση και το εκπαιδευτικό παιχνίδι.
Περισσότερες πληροφορίες για τις υπηρεσίες μας μπορείτε να βρείτε εδώ.
